Przed nami kolejna parada „turków”

Autor: md 17.04.2015 Nr: 15/2015
Wójt gminy Ryszard Jędruch, na czele trynieckiego oddziału straży grobowych, podczas ubiegłorocznych uroczystości.
Wójt gminy Ryszard Jędruch, na czele trynieckiego oddziału straży grobowych, podczas ubiegłorocznych uroczystości.

Tradycja wielkanocnych straży grobowych występuje w całej Polsce, lecz najmocniej i w najbarwniejszej formie przetrwała na Podkarpaciu, głównie w okolicach Przeworska i Leżajska. Oddziały „turków” szczególnie widoczne są w dwa ostatnie dni Triduum Paschalnego, Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego, Poniedziałek Wielkanocny i podczas dorocznych parad straży grobowych.

„Turki” na Podkarpaciu tworzą swoisty fenomen kulturowy i etnograficzny naszego regionu, są zjawiskiem wręcz unikalnym w skali kraju. Posiadanie swoich własnych oddziałów „turków” jest w społecznościach lokalnych Podkarpacia uważane za powód do dumy. Udział w dorocznych, ogólnopolskich paradach straży grobowych, dla oddziałów gminy Tryńcza to okazja do zaprezentowania swoich strojów, uzbrojenia, musztry paradnej oraz spotkania z podobnymi formacjami, nie tylko z Podkarpacia, ale i z odległych regionów Polski.

   Dla wszystkich, którzy pierwszy raz mają okazję zobaczyć wielobarwny oddział, maszerujący wokół kościoła, trzymający wartę przy symbolicznym Grobie Chrystusa czy też prezentujący swoje umiejętności podczas musztry paradnej, zawsze jest to niezapomniane przeżycie. Widowiskowe pokazy są jedną z największych atrakcji gminy Tryńcza i co roku przyciągają coraz większą liczbę widzów.

– W gminie Tryńcza trudno wyobrazić sobie Wielkanoc bez straży grobowych, które pełnią wartę przy symbolicznych Grobach Pańskich. Zwyczaj ten, do głębi związany z chrześcijaństwem, na Ziemi Przeworskiej ma ponad sześćsetletnią tradycję – informuje w przedmowie albumu „Straże grobowe w Gminie Tryńcza” Ryszard Jędruch, wójt gminy Tryńcza, a zarazem komendant trynieckiej Straży Grobowej.

   Warto zaznaczyć, że „turki” uczestniczą w życiu lokalnej społeczności nie tylko w czasie Świąt Wielkanocnych, ale przez cały rok. Występują podczas ważniejszych uroczystości kościelnych, patriotycznych i świeckich. Biorą nawet udział prywatnych przyjęciach, jak prymicje czy imprezy rodzinne któregoś z członków oddziału.

– W gminie Tryńcza obrzęd „turków” jest żywy, a co więcej, pieczołowicie kultywowany i ciągle wzbogacany o coraz to nowe elementy – dodaje R. Jędruch.

   Straże Grobowe są zwyczajem, który wzmacnia świadomość oraz poczucie tożsamości kulturowej i religijnej lokalnej społeczności. Oddziały „turków” nie tworzyły dotąd materiałów archiwalnych: sprawozdań, planów działania, ani wykazu członków, dlatego w ubiegłym roku Tynieckie Centrum Kultury wydało album autorstwa Janusza Motyki i Andrzeja Swatka pt. „Straże grobowe w Gminie Tryńcza”, dokumentujący tradycję Straży Grobowych w Tryńczy, Gniewczynie, Gorzycach i Jagielle.

   W albumie w przystępny sposób przedstawiono genezę „turków”, wskazano konotacje biblijne zwyczaju oraz opisano obrzęd trwający od Wielkiego Piątku do Poniedziałku Wielkanocnego. Wszyscy zainteresowani znajdą tam także szczegółowy opis oddziałów „turków” w poszczególnych parafiach.

   W części historycznej publikacji zamieszczone zostały relacje byłych i obecnych „turków”, pozostałych mieszkańców gminy oraz zdjęcia archiwalne pochodzące ze zbiorów prywatnych. Barwne fotografie znajdujące się w albumie prezentują przebieg obrzędu w Wielkanoc 2014 roku oraz udział „turków” w XI Ogólnopolskiej Paradzie Straży Grobowych w Radomyślu w tym samym roku.

   Straże grobowe w gminie Tryńcza są tworem żywym, który zmienia się i modyfikuje z duchem czasu. Oznacza to, że tradycja „turków” nie zginie i będzie trwała zarówno w przestrzeni sakralnej, jak również w życiu codziennym mieszkańców gminy.

   Na zakończenie przypominamy, że w niedzielę, 19 kwietnia w Gniewczynie odbędzie się XII Ogólnopolska i XII Podkarpacka Parada Straży Grobowych TURKI 2015, organizowana przez Wójta Gminy Tryńcza, Trynieckie Centrum Kultury i Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie, pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Podkarpackiego.

Komentarze
Popularne