O kolędach i pastorałkach

Autor: md 22.12.2017 Nr: 51/2017
Bartosz Gałązka (z lewej) od 20 lat nagrywa, kataloguje, transkrybuje i opracowuje ludowe śpiewy religijne i obrzędowe, szczególnie kolędy, zachowane w tradycji naszego regionu. Na zdjęciu z Piotrem Kaplitą.
Bartosz Gałązka (z lewej) od 20 lat nagrywa, kataloguje, transkrybuje i opracowuje ludowe śpiewy religijne i obrzędowe, szczególnie kolędy, zachowane w tradycji naszego regionu. Na zdjęciu z Piotrem Kaplitą.

Tradycjom kolędniczym Podkarpacia poświęcone było ostatnie w tym roku spotkanie z cyklu „Pasje z jarosławskiego Kuferka”. Jego gośćmi byli Bartosz Gałązka i Piotr Kaplita.

W środę, 13 grudnia w Księgarni Miejskiego Ośrodka Kultury w Jarosławiu gościł Bartosz Gałązka – znany na Podkarpaciu folklorysta, językoznawca i pedagog; autor m.in. serii „Kolędy Podkarpacia”, w której przedstawia on religijny i świecki repertuar związany z szeroko rozumianym kolędowaniem. Towarzyszył mu Piotr Kaplita ze Stowarzyszenia „Muzyka Dawna w Jarosławiu”, które było współorganizatorem wydarzenia.

   Spotkanie poświęcone było aspektom historycznym, językowym, formalnym i strukturalnym kolęd i pastorałek, bo jak okazuje się, zdecydowana większość z nas dokonuje właśnie takiego podziału pieśni śpiewanych w okresie bożonarodzeniowym.

Jest to jeden z wielu podziałów i nie jest to zły podział, jeśli przyjmiemy, że kolędami są te utwory, które śpiewamy w kościele, a pastorałkami te, które śpiewamy w domu. Ale wtedy ten podział nie będzie odpowiadał znaczeniu tych pojąć – zauważa ekspert w tej dziedzinie. – Jaki zaproponować lepszy podział? Kolędy bożonarodzeniowe i kolędy noworoczne. To jest chyba najbardziej precyzyjny podział – zwraca uwagę B. Gałązka.

   Niewiele osób wie, że do kolęd Podkarpacia zalicza się: kolędy adwentowe, oracje wigilijne i bożonarodzeniowe (tzw. połaźnicze), kolędy bożonarodzeniowe, w tym apokryficzne i nieposiadające analogii w źródłach drukowanych, oracje noworoczne i karnawałowe (tzw. szczodracze), gospodarskie kolędy życzące, kolędy młodzieżowe dla panien i kawalerów, ludowe śpiewy „do kolędy”, zwane w regionie m.in. „światówkami”, „kolądkami”, „konopkami”, „pod winem” itp., kolędy wiosenne (wielkanocne), śpiewy odwołujące się do kolędowych pierwowzorów, w tym kolędy historyczne, patriotyczne i parodie kolęd, inne śpiewy towarzyszące obrzędom kolędniczym, w tym kolędowaniu z maszkarami.

 

Komentarze
Popularne
Komentowane
Najnowsze na Forum