Archeologiczne odkrycia na pl. Mickiewicza

Autor: 23.02.2018 Nr: 8/2018
Archeolodzy podczas badań odkryli pochówek, który potwierdza istnienie cmentarza przy kościele św. Katarzyny (na zdj.). Ujawniono także większą ilość gruzu ceglanego w miejscu kolejnej odkrywki.
Archeolodzy podczas badań odkryli pochówek, który potwierdza istnienie cmentarza przy kościele św. Katarzyny (na zdj.). Ujawniono także większą ilość gruzu ceglanego w miejscu kolejnej odkrywki.
Fot. E. Kędzierska

W ostatnim czasie na pl. Adama Mickiewicza w Przeworsku trwały prace ziemne, które wzbudziły niemałe zainteresowanie przechodniów. Jak się okazuje, to ciąg dalszy prac, których efekty będą miały znaczący wpływ na kształt późniejszej koncepcji rewitalizacji płyty Rynku. Już na tym etapie przyniosły konkretne ustalenia.

Gmina Miejska Przeworsk przed przygotowaniem do procesu rewitalizacji płyty Rynku i okolic, wystąpiła do Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wytyczne, jak przeprowadzić tę rewitalizację. Służby WKZ wskazały wtedy potrzebę nieinwazyjnego przebadania Małego Rynku, by móc z całą pewnością stwierdzić, że na placu Adama Mickiewicza znajdują się relikty najstarszego kościoła św. Katarzyny, którego data pochodzi sprzed 1375 r. Badania georadarowe wykonywali specjaliści pod kierownictwem dr inż. Wiesława Nawrockiego z Zakładu Badań Nieniszczących z Krakowa, którzy odkryli, że pod ziemią znajdują się fragmenty równoległych do siebie murów. Takie wyniki skłoniły władze Przeworska do wystąpienia do wojewódzkiego konserwatora zabytków o zgodę na odkrywki archeologiczne, mające potwierdzić, czy są to rzeczywiście relikty fundamentów kościoła czy może ziemia kryje coś jeszcze.

   Badanie przeprowadzone przez dr inż. W. Nawrockiego w ubiegłym roku i badania poprzez sondaże i wykopy miejscowe, przeprowadzone w ciągu ostatnich dni, potwierdzają, że rzeczywiście w tym miejscu, na placu Adama Mickiewicza znajdował się kościół św. Katarzyny.

   Archeolog Ewa Kędzierska prowadząc badania bezpośrednie, miała za zdanie w dwóch miejscach wykonać odkrywki. I takowe zostały poczynione, przynosząc pozytywne rezultaty.

Odkryliśmy pochówek, który rzeczywiście potwierdza istnienie cmentarza przy kościele – mówi Wojciech Superson, zastępca burmistrza miasta Przeworska. – Wykop zrobiono do górnej warstwy kości, co pozwoliło ujawnić czaszkę, obrys trumienki i na tym etapie zgodnie ze sztuką i wytycznymi pani konserwator, zatrzymaliśmy prace, bo to nie było przedmiotem naszych badań.

   Z kolei w drugim sondażu, bliżej budynku PGK, po usunięciu w miarę wykopalisk nawarstwień ziemi, pojawiła się większa ilość gruzu ceglanego.

W tej sytuacji można snuć hipotezy, czy jest to gruz porozbiórkowy po kościele, czy jest to gruz, który został nawieziony z gruntem nasypowym, kiedy teren został podniesiony – zaznacza W. Superson.

    Konserwator Małgorzata Schild z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Przemyślu podczas odbioru prac potwierdziła, że taki sam przypadek miał miejsce podczas prac prowadzonych w Radymnie, kiedy badano lokalizację cerkwi. W tamtym przypadku, również nie było wyraźnego zaznaczenia fundamentów cerkwi, a jedynie po ukształtowaniu czy lokalizacji grobów, które znajdowały się wokół, można było jednoznacznie wskazać, w którym miejscu się znajdowała. W. Superson przypuszcza, że to samo może się wydarzyć w przypadku Małego Rynku w Przeworsku.

W miejscu wolnym bez pochówków, które mogły otaczać kościół św. Katarzyny, powinniśmy wskazywać lokalizację świątyni – wysuwa podejrzenie wiceburmistrz. – Na dzień dzisiejszy mamy pewność, że miejsce, gdzie znajdował się kościół, zostało w 80-90 procentach, wskazane właściwie.

   Dodaje, że samorząd miasta zaproponuje również służbom konserwatorskim, aby przeprowadzić raz jeszcze takie badanie sondażowe na zasadzie odkrywki w jeszcze innym miejscu, przy pomniku. Wcześniej trzeba będzie oczyścić teren z krzewów. Przypuszczalny termin prac, to okres wakacyjny. Badania wówczas przeprowadzone potwierdzą, czy występują pochówki i czy ewentualnie cmentarzyk otacza kościółek z dwóch stron (również od strony dawnej „Gwiazdy”), czy jednostronnie – od ratusza. Konserwator na podstawie tych badań wyda wytyczne konserwatorskie, co do sposobu przygotowania rewitalizacji. Ta obejmie Mały Rynek, płytę główną i dojazdowe uliczki.

 

Na wakacjach kolejne badania archeologiczne, tym razem na skarpie

Urząd Miasta Przeworska przygotowuje się również w tym roku, najprawdopodobniej w okresie wakacyjnym, do przeprowadzenia badań archeologicznych na skarpie ul. Wałowej, która biegnie w kierunku na ul. Krętą. Jest to związane z zadaniem polegającym na stabilizacji osuwiska. Zostanie przeprowadzone znów zgodnie z wytycznymi konserwatora i przeprowadzone na zasadzie wykonania sondażu, choć w nieco większym zakresie.

   Konserwatorzy nie wiedzą, czy po tej stronie miasta był mur obronny murowany czy były tylko wały ziemne.

Te badania mają nam pomóc odpowiedzieć na pytania, jaka naprawdę była historia tej części miasta – podsumowuje W. Superson.

 

Komentarze
Popularne
Komentowane
Najnowsze na Forum