Zaczęło się od wystawy

Autor: dp 11.10.2019 Nr: 41/2019
Wystawa sprzętu strażackiego, Przeworsk, 1956 r. (arch. Muzeum)
Wystawa sprzętu strażackiego, Przeworsk, 1956 r. (arch. Muzeum)

Być może nie każdy wie, że w Przeworsku znajduje się takie właśnie miejsce. Jak doszło do jego powstania?

Muzeum Pożarnictwa w Przeworsku powstało z prywatnych zbiorów kolekcjonera i działacza Ochotniczej Straży Pożarnej w Przeworsku, Leona Trybalskiego, żyjącego w latach 1911-1999, którego rodzina przez kilka pokoleń związana była z dziejami miejscowej straży pożarnej. Pierwszą wystawę pożarniczą zorganizował on na rynku miasta Przeworska 15 września 1956 r. Właśnie ta wystawa, prezentująca wychodzący z użycia sprzęt strażacki stała się zalążkiem przyszłego muzeum pożarnictwa. Przez szereg lat Leon Trybalski działał na polu kolekcjonerstwa i powiększał swój zbiór, bez stałej siedziby i bez pomieszczeń ekspozycyjnych czy magazynowych, aż do lat 70. XX wieku. 8 czerwca 1974 r. otwarto Muzeum Pożarnictwa w Przeworsku, ulokowane w budynkach dawnych stajni cugowych w obrębie byłego zespołu pałacowego Lubomirskich. Obecne zbiory muzealne obejmują 1300 eksponatów, 400 teczek zawierających akta i dokumenty do dziejów Ochotniczych Straży Pożarnych, a także zbiór fotografii archiwalnych liczący 1860 pozycji inwentarzowych. Zgromadzone muzealia, dokumenty i fotografie obrazują historię ochrony przeciwpożarowej i straży pożarnych z terenu powiatu przeworskiego i ziemi przemyskiej, od początków ich istnienia, tj. ok. poł. XIX wieku do czasów współczesnych. Wśród zgromadzonych muzealiów na szczególną uwagę zasługuje kolekcja sikawek ręcznych przenośnych, kubłowych i czterokołowych konnych z końca XIX i początku XX w., ciekawy zbiór mundurów z okresu międzywojennego, lat 50. i 70. XX wieku oraz interesująca kolekcja hełmów strażackich z XIX i XX w. Są to skórzane i mosiężne hełmy paradne: pruskie, rosyjskie oraz z okresu zaboru austriackiego, będące dziś arcydziełami rzemiosła. Ponadto sprzęt ratowniczy tj. pasy skórzane i parciane, toporki, zatrzaśniki, linki ratunkowe, aparaty tlenowe czy drabiny. Sprzęt oświetleniowy, a więc różnego typu pochodnie parafinowe, naftowe, ropowe, latarnie i latarki naftowe, karbidowe oraz reflektory używane do oświetlania drogi oraz miejsca akcji straży pożarnych w nocy. Są też urządzenia alarmowe sygnalizujące wybuch pożaru: gongi, trąbki, bekadła, rogi sygnalizacyjne, syreny ręczne. Uzupełnieniem ekspozycji pożarniczej są mniejsze eksponaty o charakterze historyczno-pamiątkowym, takie jak: medale, odznaczenia, dystynkcje funkcyjne, guziki do mundurów, gwoździe sztandarowe, pieczęcie, puchary zdobywane w zawodach sportowo-pożarniczych oraz archiwalne fotografie i dokumenty obrazujące dzieje pożarnictwa regionu przeworskiego. Nad całością przeworskich zbiorów czuwa patron strażaków, Święty Florian - rzeźbiona w drewnie, polichromowana figurka z 1823 r.

Wojciech Kruk

Dział Historii Pożarnictwa Muzeum w Przeworsku

Komentarze
Popularne