Hełmy z historią

Autor: dp 03.01.2020 Nr: 1/2020
Hełmy z historią

W kolejnej odsłonie cyklu współtworzonego z przeworskim Muzeum Pożarnictwa, przedstawiamy hełmy strażackie – ich rodzaje i historię.

Hełm należy do głównego uzbrojenia osobistego strażaka. Ma za zadanie chronić głowę strażaka przed spadającymi cegłami, sufitem, tłukącymi się szybami oraz zabezpieczać głowę przed uderzeniami o niskie stropy i inne przeszkody w ciasnych i wąskich przejściach, korytarzach i piwnicach. Zastosowanie hełmów w pożarnictwie należy wiązać z I połową XIX w., gdy na zachodzie Europy nastąpił żywiołowy rozwój straży pożarnych. Początkowo używano hełmów skórzanych, a w celu ich wzmocnienia, umieszczano na nich metalowy grzebień.

W przeworskim Muzeum Pożarnictwa znajduje się interesująca kolekcja 77 hełmów strażackich pochodzących z XIX i XX w. Są to skórzane i mosiężne, bogato zdobione hełmy paradne: pruskie, rosyjskie oraz z okresu zaboru austriackiego, będące dziś arcydziełami sztuki rzemieślniczej. Kiedy powstawały pierwsze tego typu hełmy, nie było fabryk produkujących sprzęt pożarniczy. Wytwarzano je w warsztatach rzemieślniczych na zamówienie danej jednostki.

Hełm strażacki paradny jest bardzo ważnym elementem umundurowania strażaka w czasie różnych świąt i uroczystości państwowych, kościelnych i strażackich. Umieszczane na przodzie hełmu emblematy oznaczały przynależność terytorialną. Strażacy z terenów Galicji umieszczali wizerunek wielkiego sokoła w locie z inicjałami SO, co oznaczało Straż Ogniową. W zaborze rosyjskim hełmy oprócz ozdób miały na przodzie literę F, która oznaczała Związek Floriański.

Na ekspozycji muzealnej prezentowane są również hełmy bojowe niklowane pochodzące z Huty Ludwików w Kielcach z 1939 r., hełmy z blachy stalowej nierdzewnej z lat 50. XX wieku oraz hełmy wytłoczone z jednego kawałka tworzywa sztucznego, plastiku. Hełmy w dawnych czasach wykonane były najczęściej z metalu lub skóry. Od I wojny światowej wprowadzono hełmy stalowe, natomiast obecnie w użyciu są głównie hełmy z włókien sztucznych.

 

Wojciech Kruk

Dział Historii Pożarnictwa Muzeum w Przeworsku

Komentarze
Popularne
Komentowane