Straż, której już nie ma

Autor: dp 31.01.2020 Nr: 5/2020 2
Ochotnicza Straż Pożarna w Przeworsku, rok 1898. (arch. Muzeum)
Ochotnicza Straż Pożarna w Przeworsku, rok 1898. (arch. Muzeum)

Jak kiedyś radzono sobie z pożarami, czyli historia powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Przeworsku przedstawiona przez Wojciecha Kruka.

Przed zorganizowaniem straży ogniowej w formie regularnej drużyny, prace przy pożarze, według wskazówek przełożonego gminy lub dozorcy sikawek i gminnego sprzętu pożarniczego, wykonywali obywatele miasta, przyjmując za swój obowiązek śpieszyć innym z pomocą przy likwidowaniu ognia. 2 marca 1886 r. Rada Miejska w Przeworsku wydała zarządzenie, aby każdy obywatel będący właścicielem budynku leżącego na terenie miasta zaopatrzył się w następujące rekwizyty ogniowe: osękę (bosak), wiadro, beczkę z wodą i drabinę. Tym sposobem zostały stworzone rezerwy sprzętu rozmieszczonego po całym mieście, aby na wskutek pożaru dysponować nim w miejscu zagrożonym.

 

Pierwsza straż

W kwietniu 1894 r., na wniosek radnego miasta K. Kroguleckiego, Rada Miejska postanawia założyć organizację do walki z pożarami pod nazwą „Ochotnicza Straż Pożarna”. Równocześnie Rada uchwala zakup beczkowozu konnego i płótna do nakrywania sprzętu pożarowego, który do tej pory stał pod dachem dobudowanym do ściany Ratusza, następnie zaś w szopie zakupionej od Ordynacji Przeworskiej znajdującej się wówczas na tzw. „małym rynku”. Przez dwa lata „Ochotnicza Straż Pożarna” w Przeworsku organizuje się i rozwija. Jednak dopiero w 1896 r. zostaje oficjalnie założona, na co wskazuje dokument znajdujący się w zbiorach Muzeum Pożarnictwa: „Wykaz Towarzyszy Ochotniczej Straży Pożarnej w Przeworsku począwszy od założenia tejże straży tj. od dnia 5 lipca 1896 r.”. 13 września 1896 r. zostaje poświęcona sikawka, następnie odbywają się ćwiczenia jarosławskiej straży pożarnej pod kierunkiem Jana Klapkowskiego, naczelnika straży, a wieczorem zabawa taneczna przy dźwiękach muzyki strażackiej z Łańcuta.

 

Burmistrz prezesem OSP

Ochotniczą Straż Pożarną w Przeworsku zorganizowano jako drużynę samodzielną na wzór innych drużyn pożarowych na terenie Małopolski, rządzącą się własnym statutem zatwierdzonym przez Małopolski Związek Straży Pożarnych we Lwowie, do którego przystąpiła również przeworska Straż Pożarna. Uchwalono także, aby wybrany burmistrz miasta automatycznie obejmował funkcję Prezesa OSP i miał prawo do brania udziału w charakterze przewodniczącego na posiedzeniach Wydziału OSP. Na czele straży stał naczelnik, którym został Emil Warchałowski, zaś zastępcą Fryderyk Sala. Adiutantem i sekretarzem był Stanisław Chwalibiński, chorążym Karol Kruk, natomiast instruktorem straży odpowiedzialnym za wyszkolenie bojowe został Bronisław Piasecki. 2 lipca 1899 r. straż poświęca sztandar OSP oraz dostaje 18 mundurów z uzbrojeniem, wtedy już jako jednostka umundurowana bierze udział w każdej uroczystości w Przeworsku.

 

Podczas I wojny światowej działalność OSP w Przeworsku zostaje zawieszona na wskutek odejścia członków OSP do służby wojskowej. W okresie powojennym odradza się i staje jednostką przodującą ze względu na najlepsze wyposażenie w powiecie. Działa do lat 60. XX wieku. Obecnie Ochotnicza Straż Pożarna w Przeworsku nie istnieje.

 

Wojciech Kruk, Dział Historii Pożarnictwa Muzeum w Przeworsku

Komentarze
Popularne
Komentowane